ادبیات

هفت پیکر یا بهرامنامه چهارمین منظومه نظامی از نظر ترتیب زمانی و یکی از دو شاهکار او(خسرو و شیرین )از لحاظ کیفیت است. این دفتر رااز جهت ساختار کلی و روال داستانی می‌توان بر دو بخش متمایز تقسیم کرد:

یکی بخش اول و آخر کتاب درباره رویدادهای مربوط به بهرام پنجم ساسانی از بدو ولادت تا مرگ رازگونه او، که بر پایه روایتی تاریخ گونه است؛ و دیگری بخش میانی که مرکب از هفت حکایت یا اپیزود از زبان هفت همسر او و از زمره حکایات عبرت انگیزی است که دختران پادشاهان هفت اقلیم مطابق تقسیم قدما) برای بهرام نقل می‌کنند.

این منظومه آمیزه‌ای از جنبه حماسی و غنایی است، بدین معنی که بخش هفت گنبد تماما دارای روح غنایی و تخیل رمانتیک است ولی بخش تاریخی گونه، اگر چه سعی شاعر بر ترسیم چهره‌ای حماسی برای بهرام بوده، آمیزه‌ای از جنبه حماسی و عناصر غنایی است.

هفت پیکر نظامی

هفت داستان

• داستان گنبد سیاه (داستان شهری که مردمانش همه سیاه پوش بودند)
• داستان گنبد زرد (داستان شاهی که به زنان اعتماد نداشت و کنیزک زرد رو)
• داستان گنبد سبز (داستان بشر پرهیزگار و ملیخای بدطینت)
• داستان گنبد سرخ (داستان بانوی حصاری)
• داستان گنبد پیروزه‌ای (داستان ماهان و دیوان)
• داستان گنبد صندلی (داستان خیر و شر)
• داستان گنبد سپید(داستان دختر و پسری که قصد وصل داشتند اما میسر نمی‌شد)

در پایانِ نامه هفت پیکر حکیم نظامی درباره هفت داستان (هفت

افسانه) می فرماید:

همچنین می فرماید:

 هفت پیکر (سیاره)، روزهای هفته، رنگها

• کيوان (روز شنبه) رنگ سیاه
• خورشید (روز یکشنبه) رنگ زرد
• ماه (روز دوشنبه) رنگ سبز
• بهرام (مریخ) (روز سه شنبه) رنگ سرخ
• تیر (روز چهارشنبه) رنگ پیروزه ای
• مشتری (روز پنجشنبه) رنگ صندلی
• ناهید (روز جمعه) رنگ سپید

در هفت پیکر زمین و آسمان و جلوه‌های جمال این دو با هم پیوند می‌یابد:

از یک سو هفت گنبد است ساخته بر زمین و هفت روز و هفت رنگ و هفت اقلیم و هفت عروس که جملگی زمینی است، و از سوی دیگر نظیره قرار دادن اینها با «هفت» های آسمانی (چون هفت سیاره و هفت فلک)، و واسطه این دو با همدیگر گنبدی است که چرخ زنان آهنگ عروج به گنبد دوار دارد.

هفت پیکر ستایش داد و رفق، و نکوهش ستم و بیراهی است.

در پایان نامه هفت پیکر حکیم درباره کتاب می فرماید:

بهرام كه گور ميگرفتي همه عمر        دیدی که چگونه گور بهرام گرفت