یادآوری
با ياد خدا
یادآوری
1 . صفت و موصوف، مضاف و مضاف الیه، متمم اسم
2 . انواع ی
3 . حرف اضافه ی مرکّب
4 . نشانه های نسبت
5 .پسوندهای صفت و اسم ساز
چند نکته ی دستوری ص 2
1 * صفت و موصوف، مضاف و مضاف الیه، متمم اسم
ترکیب های وصفی و اضافی را می شناسیم اما برای تفهیم بهتر متمم اسم استفاده از این روش را توصیه می کنم؛ ابتدا این دو ترکیب را که دانش آموز با آنها آشنایی دارد، توضیحی دوباره می دهیم و سپس با تأکید بر تأثیر نقش نمای اضافه بر افزودن مضاف الیه به مضاف یا موصوف به صفت، تأثیر حرف اضافه را در ایجاد و معرّفی متمم اسم بیان می کنیم. به این طریق و با این مثالها: در ترکیب آسمان آبی و آسمان شهر که اولی وصفی و دومی اضافی است، نقش نمای اضافه این ترکیب را ساخته است.
در ترکیب های
روشنتر از روز
بعضی از مردم
تعدادی از آنها
مهارت در محاسبه
علاقه به کسب دانش
حرف اضافه های از،در، به، توانسته اند ترکیبی بسازند که تمام اجزای این ترکیب با هم در نقشی به کار روند. مثلا ً:
چند نکته ی دستوری ص3
نقش نهادی: بعضی از مردم حقیقت را درنمی یابند.
نقش مفعولی: مریم علاقه به کسب دانش را سرمنشأ امور خود قرار داده است.
نقش متممی: نتوانست مطلب را به تعدای از آنها بیاموزد.
نقش مسندی: مهمترین توانایی این دانش آموز، مهارت در محاسبه است.
2 * انواع ی
مصدری یا حاصل مصدر: هنرنمایی
نشانه ی نکره: طوطیی،دانش آموزی
میانجی نقش نمای اضافه:خانه ی قدیمی
نهاد پیوسته یا شناسه ی فعل: آمدی
استمراری: روزی شخصی به بوستان رفتی.
نسبت : ایرانی،جهانی
فعل ربطی دوم شخص مفرد: تویی؟
چند نکته ی دستوری ص4
3 * حرف اضافه های مرکب یا گروه حرف اضافه
حرف اضافه فقط از، به، در، با، تا نیست بلکه گروهی از حروف با هم نیز این نوع را تشکیل می دهند :
به مجرّد-ِ بدون-ِ به غیر از دربرابر-ِ درقبال-ِ در میان-ِ درخصوص -ِ به وسیله یِ
از برایِ از پیِ از جهت-ِ به جهت-ِ
چند نکته ی دستوری ص5
4 * نشانه های نسبت:
ی: آسمانی ، خودی، هفتگی، خودمانی، دوراهی، زیرچشمی،...
ین: زرین ، سیمین ، نمکین
ینه: پشمینه، دیرینه
ه: دوروزه ، یکشبه
گان: گروگان ، رایگان، مهرگان،دهگان
_َکی: دزدکی، آبکی، یواشکی
انه: سالانه، مادرانه، زیرکانه
گار: روزگار، خداوندگار
گانه: دوگانه، مزایای چندگانه
چند نکته ی دستوری ص6
گانی: هزارگانی، دوستگانی
چی: تماشاچی، پستچی،
و: ترسو، شکمو
_ ِیّه: ابلاغیّه، احضاریّه، هجویّه
نکته : البته علاوه بر این نوع، با افزودن های بیان حرکت به آخر اسم و صفت و «ان» به آخر بن فعل و «_ِ یّه» به آخر اسم خاص کلماتی پدید می آیند که همگی مفهوم نسبت را می رسانند؛ اما معنای اسمی دارند نه وصفی.مثل:
روزه،زرده،هفته، ساختمان،زایمان، خانمان، چشمک،امیریّه،اقیانوسیّه
5 * برخی پسوندهای صفت و اسم ساز
صفت فاعلی: ار : خریدار ، فرمانبردار ، پرستار
چند نکته ی دستوری ص 7
گار: آموزگار ، کردگار ، کامگار
کار: ستمکار ، تراشکار ، بدهکار
گر: بازیگر ، توانگر ، دادگر
ا : بینا ، رسا ، جویا
ان : گریان ، شتابان ، گریزان
_َنده: گیرنده ، شنونده
نکته: ار علاوه بر صفت فاعلی صفت مفعولی و اسم مصدر هم می سازد.
صفت مفعولی: گرفتار ، مردار
اسم مصدر: گفتار ، رفتار ، ساختار ، کردار
سرفراز باشيد/ سعادت يار